Άφυτος Χαλκιδικής

Χωριό ΆφυτοςΧωριό Άφυτος, Θέα στη θάλασσα

Η Άφυτος είναι ένα από τα παλαιότερα χωριά στη χερσόνησο της Κασσάνδρας, με μακραίωνη ιστορία. Χτισμένη πάνω σε βράχο, προσφέρει εκπληκτική θέα στον Τορωνέο κόλπο και μοιάζει με Αιγαιοπελαγίτικο νησί. Η Άφυτος αποτελεί ένα γραφικό χωριό, γεμάτο πλακόστρωτα καλντερίμια, παραδοσιακά σπίτια χτισμένα από ντόπιο πωρόλιθο και πολύχρωμα λουλούδια. Στην Άφυτο μπορείτε επίσης να βρείτε εξαιρετικές ταβέρνες και μπαρ (κάποια με υπέροχη θέα), όπου θα γευτείτε νόστιμες παραδοσιακές συνταγές και ποτά. 

Στον παραδοσιακό οικισμό τα σπίτια που ξεχωρίζουν είναι οι οικίες Γαλάνη, Κατσάνη και Παπαβασιλείου. Στην κεντρική πλατεία του χωριού δεσπόζει η εκκλησία Άγιος Δημήτριος με τον τρούλο, χτισμένη από πωρόλιθο το 1858. Κοντά στην εκκλησία βρίσκεται το λαογραφικό μουσείο, στο κτίριο Αλετρά. Αξίζει επίσης να επισκεφθεί κανείς τα παρεκκλήσια του Αγίου Γεωργίου (1867), της Κοίμησης της Θεοτόκου (1885), του Αγίου Αθανασίου και του Αγίου Νικολάου στη περιοχή Λιόσι. Άλλοι χώροι ενδιαφέροντος είναι ο αρχαιολογικός χώρος της Αφύτου, τα αρχαία λατομεία και οι πηγές Βρυσίτσα και Μουδουνού. Το αρχαίο λατομείο βρίσκεται στην ανατολική πλευρά του οικισμού, όπου μπορεί κανείς να δει τις τομές στους βράχους, για την εξαγωγή μεγάλων ορθογώνιων όγκων. 

Η Άφυτος είναι επίσης γνωστή για τις αμμώδεις ακτές της, που διακόπτονται από μικρά θαλασσογενή βράχια (κοχυλιάτες λίθοι). Τα νερά είναι κρυστάλλινα και καθαρά και μαζί με τα βραχάκια δημιουργούν ένα πανέμορφο εξωτικό τοπίο. Η θάλασσα δημιουργεί επίσης σημαντικούς βιότοπους για πολλά ψάρια που γεννούν τα αυγά τους εδώ. Οι πιο γνωστές παραλίες είναι οι: Βάρκες, Λιόσι, Μουδουνού, Άφυτις, Αριστοτέλης, Βαλόπετρες, Πούντα, Δάφνη. 

Εκκλησία Αγίου Δημητρίου στην ΆφυτοΓλάστρες με λουλούδια στο χωριό της Αφύτου

Ιστορία

Ο παραδοσιακός οικισμός της Αφύτου έχει ιστορία που ξεκινά από τουλάχιστον το 3000 π.Χ. Το όνομά του προέρχεται από το αρχαίο όνομα "Άφυτις", που σημαίνει "γεμάτος λουλούδια". Ο βράχος πάνω στον οποίο είναι χτισμένη η Άφυτος προστάτευε το χωριό από θαλάσσιους εισβολείς. Η Άφυτος ευημερούσε και έκοβε δικό της νόμισμα κατά τη διάρκεια των αρχαίων και των κλασικών χρόνων. Τα ιερά του Άμμωνα Δία και του Διονύσου, που τώρα ανήκουν στην περιοχή της Καλλιθέας, συνετέλεσαν στην εξάπλωση της φήμης της Αφύτου. Σύμφωνα με διάφορες πηγές και εξαιτίας κάποιων αρχαίων ευρημάτων πιστεύεται ότι η Άφυτος επιβίωσε μέχρι τη ρωμαϊκή περίοδο. 

Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο κατά τη διάρκεια των Περσικών πολέμων (5ος αιώνας π.Χ.) η Άφυτος αναγκάστηκε να βοηθήσει τον Ξέρξη, βασιλιά των Περσών, δίνοντάς του στρατό και πλοία, όπως έκαναν και άλλες πόλεις της Χαλκιδικής. Όμως μετά τη μάχη των Πλαταιών αποσκίρτησε από τους Πέρσες και προσχώρησε στην Αθηναϊκή συμμαχία. Εξαιτίας της συμμαχίας με τους Αθηναίους, κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού πολέμου το χωριό πολιορκήθηκε από τον στρατηγό των Λακεδαιμονίων, Λύσανδρο. Σύμφωνα με τον Παυσανία, η πολιορκία έληξε μετά από κάποιο όνειρο που είδε ο Λύσανδρος, στο οποίο ο Άμμωνας Δίας, προστάτης της Αφύτου του υποδείκνυε να σταματήσει την πολιορκία. Θεωρείται ότι η Άφυτος καταστράφηκε το 348 π.Χ. Από το βασιλιά των Μακεδόνων, Φίλιππο Β', όπως και πολλές άλλες πόλεις της Χαλκιδικής. 

Για τους επόμενους αιώνες δεν υπάρχουν δεδομένα για την ιστορία της Αφύτου. Κατά τη διάρκεια της επανάστασης του 1821 πολλοί από τους χωρικούς έπαιξαν σημαντικό ρόλο ως μαχητές και πολλοί έχασαν τη ζωή τους. Οι κάτοικοι που επέζησαν εξαπλώθηκαν σε πολλές διαφορετικές περιοχές, όπως το Άγιο Όρος, τη Σκιάθο και τη Σκόπελο. Τα πέτρινα σπίτια που διασώζονται μέχρι σήμερα χτίστηκαν κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα και εμφανίζουν χαρακτηριστική αρχιτεκτονική, με κτητορικές επιγραφές και λιθανάγλυφα. Αρχαιολογικά ευρήματα, όπως αγγεία και κοσμήματα, βρέθηκαν στο αρχαίο νεκροταφείο του χωριού, μέσα σε σαρκοφάγους.